Ητανε μια φορά μάτια μου – In memory of N. Xilouris

arrowEnglish version further below

…ένας Αρχάγγελος… Ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει!
Ένα φανταστικό video αφιέρωμα από το τοπικό Παγκρήτιο τηλεοπτικό κανάλι με παλιά video και φωτογραφίες, σε δύο μέρη λόγω περιορισμών του YouTube.

Ανανέωση με αντιγραφή από το αφιέρωμα της εφημερίδας «Πατρίς» ( 11/02/2009 )

Ήτανε μιά φορά μάτια μου ένας Αρχάγγελος από τη χώρα του μύθου

Eίκοσι εννέα χρόνια χωρίς το Νίκο Ξυλούρη

Ο μύθος του παλικαριού με τη στεντόρεια και την αισθαντική φωνή, την καθαρή ματιά, δεν έπαψε ούτε στιγμή να φουντώνει και να θεριεύει στην καρδιά και στη συνείδηση του κόσμου.

Ο μύθος του παλικαριού με τη στεντόρεια και την αισθαντική φωνή, την καθαρή ματιά, δεν έπαψε ούτε στιγμή να φουντώνει και να θεριεύει στην καρδιά και στη συνείδηση του κόσμου, κι ας έχουν περάσει 29 χρόνια από τότε που «έφυγε».

Μίλησαν για τον Αρχάγγελο…

ΟΥΡΑΝΙΑ ΞΥΛΟΥΡΗ: “Ηταν αξιοθαύμαστος πατέρας και σύζυγος, ήξερε νʼ αγαπά και να εκτιμά”

Όσες φορές γίνεται λόγος για τον Νίκο Ξυλούρη, μιλάνε για τον λυράρη, τον τραγουδιστή, τον συνθέτη. Εγώ θα μιλήσω για τον άνθρωπο Νίκο Ξυλούρη, που έζησα μαζί του 22 χρόνια. Τον άνθρωπο μου, τον πατέρα των παιδιών μας. Έχουμε δυο παιδιά: τον Γιώργη, που μέσα στα πράσινα μάτια του επαναλαμβάνεται ο Νίκος. Και τη Ρηνιώ, που είναι ένα θαυμάσιο κορίτσι, η αδυναμία του, αλλά και όλων μας. Στην οικογένεια μας έχει προστεθεί η νύφη μας, που είναι πολύ καλή κοπέλα και μια εγγονούλά, μια δροσοσταλιά. Αν ζούσε ο Νίκος σίγουρα θα δροσιζόταν βλέποντας την. Με το Νίκο γνωριστήκαμε πριν από πολλά χρόνια στο χωριό μου, το Βενεράτο. Ήταν θυμάμαι » αποκριές όπως και τώρα και είχε έλθει για να παίξει λύρα, στο γλέντι που κάναμε. Εκεί τον είδα για πρώτη φορά και στην συνέχεια, περνούσε κάθε βράδυ από το σπίτι μου και μου έκανε καντάδα. Με μια ωραία παρέα από φίλους του, τον Βαγγέλη, τον Πώλο, τον Κίμωνα, τον Αντώνη, τον Γιώργο κ.α. Στο Ηράκλειο οι καντάδες αυτές, έχουν μείνει ιστορικές!! Με το Νίκο για ένα διάστημα δεν μιλούσαμε. Αργότερα συναντηθήκαμε και συμφωνήσαμε, να αργήσει ο γάμος μας. Αλλά προέκυψαν διάφορες καταστάσεις κι έτσι, ξαφνικά κλεφτήκαμε στις 21 Μαΐου του 1958. Τα προβλήματα που αντιμετώπισα στην πορεία ήταν πολύ μεγάλα. Ο λυράρης εκείνη την εποχή δεν είχε την αίγλη που έχει σήμερα. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα την κακή συμπεριφορά πολλών ανθρώπων απέναντί μου. Και δεν – αναφέρομαι μόνο στους δικούς μου, που είχαν δίκιο, επηρεασμένοι οπό τις αντιλήψεις που υπήρχαν τότε, για τις κοινωνικές διακρίσεις αλλά και στους παρά έξω. Αυτά όμως, πέρασαν. Ο Νίκος ήταν ένας θαυμάσιος άνθρωπος, όπως και η οικογένεια του. Με δέχτηκαν με τον καλύτερο τρόπο, σαν κόρη τους κι όχι σαν νύφη τους. Ποτέ δεν με πίκραναν. Πάντα με τιμούσαν και μ’ αγαπούσαν. Η καλή τους συμπεριφορά με βοήθησε να ξεπεράσω εύκολα τα κοινωνικά προβλήματα. Τους ευχαριστώ από καρδιάς. Όπως ευχαριστώ και όλους τους φίλους και συγγενείς από τ’ Ανώγεια για την αγάπη, που μου έδειξαν και που συνεχίζουν να μου δείχνουν. Ο Νίκος ήταν ένας χαρισματικός άνθρωπος, καλός, με ευγενική ψυχή, έξυπνος, λιγόλογος. Ήξερε να σέβεται τους συνανθρώπους του, αλλά και να κάνει τους άλλους να τον σεβαστούν. Ποτέ δεν κακολογούσε, ακόμη και σε περιπτώσεις ανθρώπων που τον είχαν πικράνει. Μόνο όταν αρρώστησε δεν μπόρεσε να ξεπεράσει την άκαρδη συμπεριφορά ενός «φίλου» του. Ήταν αξιοθαύμαστος πατέρας και σύζυγος, ήξερε ν’ αγαπά και να εκτιμά πράγματα και καταστάσεις. Ακόμη κι όταν έφθασε ψηλά δεν άλλαξε συμπεριφορά, ήταν πάντα ο ίδιος- Και όταν τον ρωτούσαν πώς αισθάνεται που είναι ο πρώτος και ο μοναδικός, απαντούσε σεμνά: «Δεν είμαι μόνο εγώ, πριν από μένα υπήρξαν και υπάρχουν πολύ σπουδαίοι καλλιτέχνες». Πράγματι εμείς οι Κρητικοί γνωρίζαμε ότι υπήρχαν μεγάλοι κι άξιοι λυράρηδες. Αλλά η αξιοποίηση της Κρητικής μουσικής και η διάδοση της σ’ όλο τον κόσμο οφείλεται 100% στο Νίκο. Μέσω του Νίκου όλοι οι Έλληνες κι οι ξένοι άκουσαν και αγάπησαν την κρητική μουσική. Παλαιότερα στην Κρήτη δεν άκουγαν πολύ το κρητικά τραγούδια γιατί ήταν, της μόδας τα ευρωπαϊκά. Και ο Νίκος κατάφερε, μέσο στα ξένα που έπαιζε, ρούμπες, σόμπες, ταγκά, βάλσα (όπως ο ίδιος έλεγε) να βάλει περισσότερο κρητικό ποιοτικό τραγούδι. Το 1969 βγήκε η «Ανυφαντού» που είχε μεγάλη επιτυχία. Τότε τον άκουσε ο διευθυντής της «Κολούμπια», ο Τάκης Λαμπρόπουλος και του πρότεινε να περάσει οπό το κρητικό στο έντεχνο λαϊκό τραγούδι, Ο Νίκος συμφώνησε υπό τον όρο να κάνει πρώτα δύο δίσκους με κρητικά τραγούδια που είχε διασκευάσει ο ίδιος. Και έτσι έγινε. Ευτύχησε στη συνέχεια να συνεργαστεί με εκλεκτούς συνθέτες με τους οποίους έκανε πολλούς και ανεπανάληπτους δίσκους. Όταν τους ακούω νομίζω ότι έχουν περάσει… πάρα πολλά χρόνια. Τόση διαφορά βλέπω στα τραγούδια που σημάδεψαν μια ολόκληρη εποχή. Αξίζει να πω ακόμη ότι σήμερα αυτοί που έρχονται στο μαγαζί και ζητάνε να ακούσουν τον Νίκο είναι 80% νέοι. Κι αυτό είναι ένα πολύ καλό και ελπιδοφόρο μήνυμα για την εποχή μας. Γιατί ύστερα από 20 χρόνια που έχει φύγει, να συμβαίνει αυτό, είναι ένα δείγμα της μεγάλης προσωπικότητας του. Ο Νίκος επικράτησε με την αξία του και με τη δύναμη του ταλέντου του. Δεν γνώρισε ποτέ σουξέ και διαφημιστικές διευκολύνσεις. Αντίθετα, έζησε στο έπακρον τη σκληρότητα της χούντας (Πολυτεχνείο). Ήταν ένας αγνός, ιδεολόγος-δημοκράτης. Ήταν ένας γνήσιος Κρητικός. Ήταν ένας ΕΛΛΗΝΑΣ! Ο κόσμος δεν τον ξέχασε, τον θυμάται και τον αγαπάει!”.

ΧΡΗΣΤΟΣ ΛΕΟΝΤΗΣ: “Τον Ξυλούρη θα τον βρεις μόνο εκεί που υπάρχει αυθεντικότητα και μεγαλοψυχία

«Ο Ξυλούρης είχε ένα χάρισμα, που το έχουν μόνο οι ταλαντούχοι άνθρωποι: Το χάρισμα της επικοινωνίας, που ήταν μια έμφυτη ικανότητα. Όλα σ’ αυτόν ακτινοβολούσαν, η φωνή του, το αίσθημα του, το βλέμμα του. Ανεξάρτητα, όμως από την χροιά της φωνής του ο Νίκος είχε μια μοναδικότητα. Όλα αυτά τον έκαναν αγαπητό. Ήταν ένα σπουδαίο φωνητικό εργαλείο και αυτό το στοιχείο φαίνεται καθαρά σε τραγούδια, που δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους όπως στα κρητικά, στα τραγούδια του Μαρκόπουλου, του Ξαρχάκου, τα δικά μου. Και νομίζω, ότι δεν αντικαταστάθηκε, δεν αναπληρώθηκε το κενό, που άφησε. Δεν μπήκε κάποιος άλλος στο χώρο του, ούτε με την ίδια εκφραστική φωνητική ικανότητα, αλλά ούτε και σαν ήθος. Πράγμα, που είναι δύσκολο να το συναντήσει κανείς σ’ άλλους τραγουδιστές! Ο Νίκος έβλεπε ψηλά σε ένα μέρος – ανοικτό παράθυρο στη λιακάδα, όπως έλεγε ο Γιάννης Ρίτσος. Σήμερα τα πράγματα βλέπουν από την αντίθετη πλευρά. Επομένως απ’ την αντίθετη μεριά μην ψάχνεις Ξυλούρη. Τον Ξυλούρη θα τον βρεις μόνο εκεί που υπάρχει αυθεντικότητα, τιμιότητα, εκεί που υπάρχει μεγαλοψυχία! «Τούτες τις μέρες ο άνεμος μας κυνηγά, γύρω σε κάθε βήμα το συρματόπλεγμα, γύρω στην καρδιά μας το συρματόπλεγμα, γύρω στην ελπίδα το συρματόπλεγμα … πολύ κρύο εφέτος…. Και να αδερφέ μου που μάθαμε να κουβεντιάζουμε ήσυχα κι απλά. Καταλαβαινόμαστε τώρα, δεν χρειάζονται περισσότερα. Και αύριο θα γίνουμε ακόμη πιο απλοί… Εμείς αδελφέ μου δεν τραγουδάμε για να ξεχωρίσουμε απ’ τον κόσμο. Εμείς αδελφέ μου τραγουδάμε για να σμίξουμε τον κόσμο.»

MAΡΙΖΑ ΚΩΧ: “Γέννημα – θρέμμα μιας ιδιαίτερης πατρίδας”

«Για να φτιάξει κανείς την εικόνα του Νίκου Ξυλούρη χρειάζεται να έχει τις ίδιες μουσικές διαδρομές πού ‘χει κάνει εκείνος. Γέννημα-θρέμμα μιας ιδιαίτερης πατρίδας που του χάρισε όλον τον κόσμο μέσα απ’ τη φυσική ομορφιά, μέσα απ’ την Ιστορία της και τους ήχους της μουσικής, μητρικής γλώσσας. Δέκτης και πομπός του ωραίου, ο Νίκος Ξυλούρης άφησε σ’ όλους όσοι τον γνώρισαν την μοναδικότητα της φωνής του, την αγνή αγωνιστικότητα που τον χαρακτήριζε και τη βαθιά μουσική του γνώση στο χώρο της μουσικής, όπως αυτή αναδυόταν μέσο από τους μοναδικούς αυτοσχεδιασμούς του στη λύρα. Είχα την τύχη να συνεργαστώ μαζί του και να αισθανθώ το ρίγος και τη μέθεξη στην οποία πάντα κατάφερνε να μπει και στη συνέχεια να μεταδώσει ακόμη στο πιο αμύητο στη μουσική κοινό. Δυο χειμώνες και δύο καλοκαίρια τραγουδήσαμε μαζί σε πολλές εκδηλώσεις διαμαρτυρίας για υποστήριξη αιτημάτων, καθώς και σε εκδηλώσεις συμπαράστασης σε δοκιμαζόμενους λαούς. (Αρμένιοι, Κούρδοι κ.ά.). Κάτι ακόμη σπάνιο που διέθετε ο Νίκος Ξυλούρης ήταν ότι στους χώρους που τραγουδούσε, είτε επρόκειτο για ρεσιτάλ είτε για υπαίθριες παραστάσεις, η δική του ποιότητα καθόριζε το επίπεδο της όλης εκδήλωσης. Έφυγε από κοντά μας νωρίς. Εμείς που αξιωθήκαμε τη συνεργασία και τη φιλία του θα μεταφέρουμε για πάντα μέσα απ’ τους ήχους της δικής μας φωνής τη συγκίνηση που η δική του φωνή χάρισε σε μας. Προσωπικά θα κουβαλώ για πάντα μέσα στο τραγούδισμά μου το ανωγειανό λάμδα έτσι όπως μου αποτυπώθηκε απ’ το δικό του τραγούδισμα όταν μαζί ερμηνεύαμε το έργο του Βιτσέντζου Κορνάρου, αυτός σαν Ερωτόκριτος κι εγώ σαν Αρετούσα. Εκτέλεση αυτού του έργου ποτέ δεν ηχογραφήθηκε, γιατί τον καιρό εκείνο ο Νίκος κι εγώ βρισκόμασταν δεσμευμένοι με συμβόλαια σε διαφορετικές εταιρείες δίσκων”.

ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΚΟΡΔΑΛΟΣ: “Ενας Κρητικός που τίμησε την Κρήτη”

«Ο Νίκος Ξυλούρης ήταν για μένα ένας εξαιρετικός καλλιτέχνης και στο όργανο που έπαιζε πριν πάει στην Αθήνα αλλά και στα τραγούδια του. ‘Ήταν ένας άνθρωπος γεμάτος καλοσύνη και ένας κρητικός που τίμησε την Κρήτη. Λυπάμαι πού χάθηκε τόσο πρόωρα και εύχομαι στο Θεό ν’ αναπαύει την ψυχή του και να ζει η οικογένεια του, αλλά κι εμείς για να θυμόμαστε εκείνα που πρόσφερε στον τόπο μας”.

ΣΤΑΥΡΟΣ ΞΑΡΧΑΚΟΣ: “Ηταν γνήσιος, ωραίος, περήφανος, αγνός. Ηταν Ελληνας”

«Να μιλήσω για τον άνθρωπο, τον καλλιτέχνη, τον συνεργάτη και φίλο ; Σκέφτηκα και μου ‘ρθαν στο μυαλό λέξεις διάφορες και τις ξανασκέφτηκα και είδα, ότι στην εποχή που ζούμε χρησιμοποιούνται τόσο συχνά και τόσο εύκολα, που έχουν χάσει πια την σημασία τους. Ίσως εγώ δεν έχω το χάρισμα του λόγου… Ο Νίκος Ξυλούρης ήταν γνήσιος, ωραίος, περήφανος κι αγνός. Ο Νίκος Ξυλούρης ήταν Έλληνας! «Σ΄ αυτόν τον κόσμο τον καλό τον χιλιομπαλωμένο, ράβε ξήλωνε δουλειά να μη σου λείπει…» «Φίλοι κι αδέλφια, μανάδες γέροι και παιδιά στα παραθύρια βγήτε και θωρείτε ποιοί περπατούν στα σκοτεινά και σεργιανούνε στα στενά, φίλοι κι αδέλφια, γέροι και παιδιά…»

…….. English version ……..

A great singer who was born in Crete died February 8th 1980. If you want to read about his life and work please read my post published last year.

1 σχόλιο

  1. […] Παλαιότερες αναρτήσεις του ιστολογίου, το Φλεβάρη του 2008 και το Φλεβάρη του 2009. […]


Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s